İtalya’nın Motor Şehri’nde arabasız alternatifler artıyor
Ülkenin en büyük otomobil üreticisinin merkezi olan Torino, endüstrinin gerilemesiyle birlikte bisiklet ve toplu taşıma altyapısını genişletiyor.
Amerikalılar için “Motor Şehri” Detroit neyse, İtalyanlar için Torino da aynı anlamı taşıyor. Fiat’ın merkezi olan, Piedmont bölgesinin 850.000 nüfuslu bu şehri, bir asırdan uzun süredir ülkenin otomobil üretim merkezi. Ancak Detroit gibi, Torino da son yıllarda otomobil fabrikalarının küçülmesi ve kapanmasıyla sarsıldı.
ARTIK TORINO SADECE ARABALARLA ANILMIYOR
Artık Torino, eskisi gibi sadece arabalarla anılmıyor. Bunun bir örneği, Avrupa’nın bir asır önceki en büyük otomobil üretim tesisi olan Lingotto fabrikası. Şehir merkezinin güneyinde yer alan bu modernist yapı, yarım kilometre uzunluğunda ve beş kat yüksekliğinde.
Lingotto durağına vardığımda, bu binanın dönüştüğünü gördüm. 1980’lerin başında üretimin sona ermesinin ardından alışveriş ve etkinlik alanına dönüştürülen kompleks, artık mağaza ve restoranlarla dolu. Ortadaki bir alanda çocuklar oyuncak arabalarla oynarken aileleri onlara eşlik ediyordu. Daha sonra Fiat tarihini ve kurucu aile Agnelli’nin sanat koleksiyonunu sergileyen iki müzeyi gezdim. En üst kata çıktığımda, eskiden test sürüşleri için kullanılan pistin kentsel bir bahçeye dönüştürüldüğünü gördüm.
TORINO’NUN YENİ ULAŞIM ALTYAPISI
Torino’nun dönüşümü Lingotto ile sınırlı değil. Şehir, bugün 80 otobüs hattı, sekiz tramvay hattı, 22 metro istasyonu ve 258 kilometrelik bisiklet yollarıyla araba kullanmayanlar için birçok seçenek sunuyor. 2020’de yayımlanan bir rapora göre, şehirdeki yolculukların yarısından fazlası araba dışında bir yöntemle yapılıyor.
Ancak Torino’nun otomotiv mirası hâlâ hissediliyor. Örneğin, şehirde düzenlenen otomobil fuarı için yapılan reklamlar sokaklarda dikkat çekiyor. Yine de şehir yetkilileri, sürdürülebilir ulaşımı teşvik etmelerine rağmen, otopark alanlarını toplu halde kaldırmak gibi agresif politikalardan kaçınıyor.
OTOMOBİL ENDÜSTRİSİNDEN KENTSEL YENİLENMEYE
Torino’nun otomotiv sektörüyle ilişkisi 1899’da Fiat’ın kurulmasıyla başladı. Ancak 1970’ler ve 80’lerdeki sanayi daralması şehri derinden etkiledi. Fiat’ın Mirafiori fabrikasında çalışan sayısı, 1950’lerdeki 50.000 kişiden 2010’da %90 oranında düştü. Buna rağmen, sanayileşmenin terk ettiği alanlar kentsel dönüşüm için fırsatlar sundu.
2006 Kış Olimpiyatları, Torino’nun toplu taşıma altyapısını geliştirme çabalarını hızlandırdı. Şehrin ilk metro hattı açıldı, tarihi merkezdeki trafik sınırlandırıldı ve yüzey otoparkları yeraltına taşındı.
Ancak bazı eleştirmenler, şehrin toplu taşıma ve bisiklet yollarını teşvik ederken otomobil kullanımını caydırıcı önlemler almakta yeterince ileri gitmediğini söylüyor.
DEĞİŞEN KÜLTÜREL ALGISI
Torino’nun genç nüfusu arasında araba sahipliği giderek azalıyor. 25 yaş altındaki bireyler arasında araba kaydı 2012 ile 2022 arasında %30 düştü. 18 yaşındaki gençlerin yalnızca %39’u ehliyet sahibi.
Şehir, eski sanayi binalarını butiklere, tasarım stüdyolarına ve apartmanlara dönüştürerek modern bir kimlik kazanıyor. Bununla birlikte, Torino hâlâ köklü otomotiv geçmişinden izler taşıyor. Ancak şehir, daha sürdürülebilir ve çok modlu bir geleceğe doğru ilerleme sinyalleri veriyor.
Kaynak: David Zipper – Bloomberg
bisikletkulubu.com
